Burnout

Inleiding
Stress betekent spanning, druk of belasting. Het lichaam reageert op stress met een verhoogde waakzaamheid door onder andere versnelling van de polsslag (hartritme), spannen van de spieren en sneller & diepere ademhaling. Een gezonde spanning (stress) is goed omdat men extra alert en geconcentreerd kan reageren en zo beter kan presteren. Wordt de spanning te hoog, duurt deze te lang en kan de spanning onvoldoende wegvloeien, kan deze stress zich uiten in een grote verscheidenheid aan "spanningsklachten" zoals: vermoeidheid, slecht slapen, pijn (hoofdpijn, maagpijn, spierpijn, etc), eczeem, etc. Als de stress (te) lang aanhoudt en/of er geen tijd is om te herstellen, worden de gevolgen op steeds meer gebieden merkbaar en kan het evenwicht permanent verstoord raken, hetgeen kan uitmonden in overbelasting.

Stress-hormoon
Klik hier voor een toelichting op de effecten van het stress-hormoon cortisol

Aanpassingsstoornis
Als de balans tussen belasting (draaglast) en belastbaarheid (draagkracht) langdurig en/of ernstig wordt verstoord door één of meer stress veroorzakende factoren kan iemand klachten ontwikkelen. In de DSM IV wordt een dergelijke stressgebonden stoornis een "aanpassingsstoornis" genoemd. Als lichamelijke klachten op de voorgrond staan wordt het wel een ongedifferentieerde somatoforme stoornis genoemd. Andere benamingen zijn: overspannen, surmenage, hyperesthetisch-emotioneel syndroom, neurasthenie en burnout.

Voorkomen
Naar schatting wordt per jaar ten gevolge van stressklachten ten minste zeven miljard per jaar (circa 20 miljoen per dag) uitgekeerd op basis van de ziektewet, AAW en WAO. Geschat wordt dat 12 op 100 bezoeken aan de huisarts te maken hebben met stressklachten. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft 10 procent van de Nederlandse beroepsbevolking last van burnout-verschijnselen. Het gevoel door het werk compleet uitgeput te zijn, is onder vrouwen ongeveer even sterk verbreid als onder mannen (ongeveer één op de tien). Verder komen per jaar 30.000 mensen, evenveel mannen als vrouwen, door psychische klachten in de WAO. Geschat wordt dat 30 procent daarvan door stress en overbelasting veroorzaakt wordt. Klachten door overbelasting op het werk komen voor in alle bedrijfstakken en in alle beroepen, maar komt voornamelijk voor in beroepen waar sprake is van veelvuldig en intensief contact met mensen, zoals in het onderwijs, de horeca, de gezondheidszorg en het management. Onderwijs en horeca scoren het hoogst (13%), de welzijnssector zit iets boven het gemiddelde.

Waarschuwingssignalen (vroege symptomen)
Klik hier voor een overzicht van verschijnselen van stress

Kernsymptomen
Klik hier voor een overzicht van de kernsymptomen

Risicofactoren
Klik hier voor een overzicht van de risciofactoren

Behandeling
Klik hier voor facetten van de behandeling

Prognose
De prognose hangt nauw samen met de geboden begeleiding, de persoonlijkheid, de aard en hoeveelheid van de werkproblemen, de aanwezigheid van andere stressors in het heden en verleden. Schatting over herstel lopen uiteen van 30% tot 95%. De gunstige prognose van 95% herstel binnen zes maanden is gebaseerd op werkhervatting en WAO-aanmeldingspercentage. Met een adequate cognitief gedragstherapeutische begeleiding door een psychiater, psychotherapeut of psycholoog zou volgens sommige onderzoekers, 80% van de patiënten binnen zes maanden kunnen herstellen.

Complicaties
• Chroniciteit (klachten gaan niet over)
• Depressie
• Paniekaanvallen

Beoordelingsschalen
• Burnout Potential Inventory (BPI)
• Zelftest werkstress

Nederlandstalige links
Klik hier voor Nederlandstalige links

Engelstalige links
• PubMed (overzicht van de publicaties van één jaar)