Bij vrouwen met ADHD in de vruchtbare levensfase vraagt medicatiegebruik tijdens zwangerschap en lactatie om een zorgvuldige afweging. Zowel het voortzetten als het staken van stimulantia kan risico’s met zich meebrengen. Onbehandelde ADHD hangt samen met verhoogde stress, slechtere zelfzorg, verminderde therapietrouw, meer psychiatrische comorbiditeit en ongunstige zwangerschapsuitkomsten. Ook postpartum kan ontregeling optreden, mede door hormonale veranderingen en het wegvallen van structuur. De beslissing om stimulantia te continueren of te staken wordt daarom altijd individueel genomen, waarbij het functioneren van de moeder centraal staat.
Methylfenidaat
Methylfenidaat is het best onderzochte stimulant tijdens de zwangerschap. Het beschikbare bewijs laat zien dat er geen duidelijk verhoogd risico is op aangeboren afwijkingen. In grote cohorten en meta-analyses wordt geen toename gevonden van congenitale afwijkingen, al beschrijven enkele studies een lichte stijging van cardiale afwijkingen (absolute toename gering). Wel zijn er aanwijzingen voor een licht verhoogd risico op obstetrische complicaties, zoals vroeggeboorte en pre-eclampsie. Deze bevindingen zijn echter niet consistent en worden mogelijk deels verklaard door onderliggende ADHD en leefstijlfactoren (confounding by indication). Langetermijnonderzoek bij kinderen laat vooralsnog geen verhoogd risico zien op ontwikkelingsstoornissen zoals ADHD of ASS.
Methylfenidaat gaat in zeer lage mate over in de moedermelk (relatieve kinddosis circa 0,2–0,4%). Er zijn geen duidelijke bijwerkingen beschreven bij zuigelingen. Gebruik tijdens borstvoeding wordt daarom meestal als mogelijk beschouwd, mits het kind wordt geobserveerd op voeding, slaap en groei.
Dexamfetamine en lisdexamfetamine
De evidence voor amfetaminepreparaten is beperkter en heterogener. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Grotere cohorten laten geen verhoogde kans zien op congenitale afwijkingen, ook niet na correctie voor confounders. Wel zijn er signalen voor een verhoogd risico op obstetrische complicaties, zoals vroeggeboorte, groeivertraging en pre-eclampsie. Deze gegevens zijn echter moeilijk te interpreteren, omdat veel studies gebaseerd zijn op populaties met middelenmisbruik.
Dexamfetamine wordt in hogere mate uitgescheiden in de moedermelk (relatieve kinddosis tot circa 10%). Hoewel in kleine studies geen duidelijke bijwerkingen zijn beschreven, wordt gebruik tijdens borstvoeding meestal afgeraden, vooral bij pasgeborenen. Vanwege de beperktere evidence en hogere blootstelling tijdens lactatie wordt dexamfetamine terughoudender toegepast.
Atomoxetine
De beschikbare gegevens over gebruik tijdens de zwangerschap zijn beperkter dan voor methylfenidaat, maar de laatste jaren zijn er grotere cohortstudies en meta-analyses gepubliceerd. Internationale registerstudies laten geen verhoogd risico zien op aangeboren afwijkingen, maar de aantallen zijn klein en de zekerheid is beperkt. Voor obstetrische complicaties, zoals vroeggeboorte of groeivertraging, zijn de gegevens nog beperkt en minder consistent dan voor stimulantia. Gezien de beperkte maar geruststellende data kan gebruik van atomoxetine tijdens de zwangerschap worden overwogen wanneer daar een duidelijke indicatie voor is en andere opties minder geschikt zijn.
Onderzoek uit 2026 concludeert dat de overdracht van atomoxetine naar moedermelk minimaal is en klinisch verwaarloosbaar lijkt. Daarmee vormt atomoxetine een veilig en geschikt niet-stimulerend behandelingsalternatief voor vrouwen met matige tot ernstige ADHD die borstvoeding geven.
Bupropion
Voor bupropion zijn geen duidelijke aanwijzingen voor een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Tijdens borstvoeding is de blootstelling laag, maar de klinische ervaring blijft beperkt.
Literatuur
- Bijwerkingencentrum Lareb
- Broeks C, Sporre I, Vliet, IM van. Stimulantia tijdens zwangerschap en post partum. Psyfar maart 2026-1
- di Giacomo E et al. Methylphenidate and Atomoxetine in Pregnancy and Possible Adverse Fetal Outcomes. JAMA Netw Open. 2024
- Huybrechts KF et al. Association between methylphenidate and amphetamine use in pregnancy and risk of congenital malformations. JAMA Psychiatry. 2018
- Illett KF, Hackett LP, Kristensen JH, et al. Transfer of dexamphetamine into breast milk during treatment for attention deficit hyperactivity disorder. Br J Clin Pharmacol. 2007;63(3):371-375.
- Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. Richtlijn ADHD bij volwassenen. 2015
- Ornoy A, Koren G. The effects of drugs used for ADHD on pregnancy outcome and breastfeeding. Curr Neuropharmacol. 2021
- Scoten O et al. ADHD in pregnancy and the postpartum period. Am J Obstet Gynecol. 2024
- Szpunar MJ et al. Risk of major malformation in infants after first-trimester exposure to stimulants. J Clin Psychopharmacol. 2023
- Yamada E, Trehan S, Stark A, et al. Atomoxetine as a viable ADHD treatment in breastfeeding mothers: evidence from human milk pharmacokinetic analysis. J Clin Psychopharmacol . 2026;46(1):16–22