Bij vrouwen met ADHD in de vruchtbare levensfase ontstaat regelmatig de vraag hoe om te gaan met medicatie tijdens zwangerschap en lactatie. Traditioneel werd geadviseerd stimulantia te staken bij een kinderwens, vanwege beperkte veiligheidsdata. Inmiddels is er meer onderzoek beschikbaar, maar de evidentie blijft onvolledig en vraagt om een zorgvuldige, individuele benadering. Belangrijk is dat zowel medicatiegebruik als het staken ervan risico’s kan hebben. Onbehandelde ADHD hangt samen met verhoogde stress, slechtere zelfzorg, meer psychiatrische comorbiditeit en mogelijk ongunstige zwangerschapsuitkomsten.
Methylfenidaat
- Zwangerschap
De meeste ervaring bestaat met methylfenidaat. Op basis van grote cohortstudies en meta-analyses lijkt er: geen duidelijk verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, mogelijk een lichte toename van obstetrische complicaties, zoals vroeggeboorte of pre-eclampsie. De absolute risico’s blijven klein en causale verbanden zijn moeilijk vast te stellen, mede door confounding (bijvoorbeeld ADHD zelf of leefstijl). Langetermijngegevens bij kinderen laten vooralsnog geen verhoogd risico zien op ontwikkelingsstoornissen zoals ADHD of ASS. Methylfenidaat kan, indien geïndiceerd, tijdens zwangerschap worden voortgezet na individuele afweging. - Borstvoeding
Methylfenidaat gaat in zeer lage mate over in de moedermelk (relatieve kinddosis circa 0,2–0,4%). Er zijn geen duidelijke bijwerkingen beschreven bij zuigelingen, maar de ervaring is beperkt. Observatie van het kind blijft belangrijk (slaap, voeding, groei). Tijdens borstvoeding is gebruik meestal mogelijk, mits goede monitoring.
Dexamfetamine en lisdexamfetamine
- Zwangerschap
De evidence voor dexamfetamine is beperkter en minder consistent. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, maar wel signalen van een verhoogde kans op complicaties zoals vroeggeboorte, pre-eclampsie en groeivertraging. De interpretatie wordt bemoeilijkt doordat veel studies gebaseerd zijn op populaties met middelenmisbruik. - Borstvoeding
Dexamfetamine wordt in hogere mate uitgescheiden in de moedermelk (relatieve kinddosis tot circa 10%). Hoewel in kleine studies geen duidelijke bijwerkingen zijn beschreven, wordt gebruik tijdens borstvoeding meestal afgeraden, zeker bij pasgeborenen. Bij voorkeur dus vermijden tijdens zwangerschap en borstvoeding.
Alternatieve medicatie
- Bupropion
Er lijkt geen duidelijk verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Tijdens borstvoeding is de blootstelling laag, maar ervaring beperkt; shared decision-making is essentieel.
Bron
- Bijwerkingencentrum Lareb Szpunar MJ, Freeman MP, Kobylski LA, et al.
- Broeks C, Sporre I, Vliet, IM van. Stimulantia tijdens zwangerschap en post partum. Psyfar maart 2026-1
- di Giacomo E, Confalonieri V, Tofani F, Clerici M. Methylphenidate and Atomoxetine in Pregnancy and Possible Adverse Fetal Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Netw Open. 2024;7(11):e2443648.
- Huybrechts KF, Bröms G, Christensen LB, et al. Association between methylphenidate and amphetamine use in pregnancy and risk of congenital malformations: A cohort study from the International Pregnancy Safety Study Consortium. JAMA Psychiatry. 2018;75(2):167-175.
- Illett KF, Hackett LP, Kristensen JH, et al. Transfer of dexamphetamine into breast milk during treatment for attention deficit hyperactivity disorder. Br J Clin Pharmacol. 2007;63(3):371-375.
- Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. Richtlijn ADHD bij volwassenen. 2015.
- Ornoy A, Koren G. The effects of drugs used for the treatment of attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) on pregnancy outcome and breast-feeding: A critical review. Curr Neuropharmacol. 2021;19(11):1794-1804.
- Scoten 0, Tabi K, Paquette V, et al. Attention-deficit/hyperactivity disorder in pregnancy and the postpartum period. Am J Obstet Gynecol. 2024;231(1):19-35.
- Szpunar MJ, Freeman MP, Kobylski LA, Rossa ET, Gaccione P, Chitayat D, Viguera AC, Cohen LS. Risk of major malformation in infants after first-trimester exposure to stimulants. J Clin Psychopharmacol. 2023 Jul-Aug 01;43(4):326-332. doi: 10.1097/JCP.0000000000001702. Epub 2023 May 29. PMID: 37235505.