Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO)

De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) regelt de relatie tussen patiënt en hulpverlener. Zodra een patiënt de hulp van een zorgverlener inroept, ontstaat er een behandelingsovereenkomst. De WGBO beschrijft de rechten en plichten van beide partijen en vormt de basis van de dagelijkse medische praktijk. Het gaat daarbij om onderzoek, behandeling, advisering en begeleiding met als doel het beoordelen, verbeteren of beschermen van de gezondheid. De WGBO is dwingend recht. Dit betekent dat patiënt en hulpverlener geen afspraken kunnen maken die in strijd zijn met deze wet.

Rechten van de patiënt

• Recht op informatie
  De patiënt heeft recht op duidelijke en begrijpelijke informatie over de gezondheidstoestand, het voorgestelde onderzoek of de behandeling, de risico’s en mogelijke alternatieven. Deze informatie is noodzakelijk om samen met de hulpverlener weloverwogen keuzes te maken. Alleen wanneer het geven van informatie ernstig nadeel voor de patiënt zou opleveren, mag hiervan worden afgeweken. Dit moet zorgvuldig worden afgewogen en zo nodig met een andere zorgverlener worden besproken. Een patiënt kan er ook voor kiezen bepaalde informatie niet te willen ontvangen, tenzij dit leidt tot ernstig nadeel voor de patiënt zelf of anderen.‍
• Toestemming voor behandeling
  Voor onderzoek en behandeling is toestemming van de patiënt vereist. De patiënt beslist uiteindelijk of een behandeling plaatsvindt. Toestemming kan expliciet worden gegeven, maar is in veel situaties ook impliciet, bijvoorbeeld wanneer een patiënt meewerkt aan een onderzoek. Bij ingrijpende behandelingen wordt uitdrukkelijk toestemming gevraagd. De patiënt heeft het recht een behandeling te weigeren of eerder gegeven toestemming weer in te trekken.
• Inzage in het dossier
  De hulpverlener is verplicht een medisch dossier bij te houden. De patiënt heeft recht op inzage in dit dossier en kan een kopie opvragen. Het dossier bevat gegevens die relevant zijn voor de behandeling, zoals bevindingen, diagnose, behandelplan en voortgang. Persoonlijke werkaantekeningen van de hulpverlener maken geen deel uit van het dossier zolang deze niet met anderen worden gedeeld. De patiënt kan verzoeken om correctie van feitelijke onjuistheden of om een eigen verklaring aan het dossier toe te voegen.
• Recht op privacy
  Medische gegevens zijn vertrouwelijk. De hulpverlener mag informatie alleen met anderen delen als de patiënt daarvoor toestemming heeft gegeven, of als de wet dit toestaat of verplicht. Dit beroepsgeheim blijft in beginsel ook na het overlijden van de patiënt gelden. De WGBO hangt op dit punt nauw samen met de AVG, die aanvullende regels stelt voor de verwerking en bescherming van persoonsgegevens.
• Vertegenwoordiging
  Wanneer een patiënt niet zelf in staat is om beslissingen te nemen, kan een vertegenwoordiger optreden, zoals een ouder, voogd, partner of andere naaste.
• Second opinion
  De patiënt heeft recht op een tweede mening van een andere hulpverlener.

Plichten van de hulpverlener

• Dossierplicht
  De hulpverlener moet een zorgvuldig en actueel dossier bijhouden. Dit is noodzakelijk voor goede zorg en voor de continuïteit van behandeling. De bewaartermijn van een medisch dossier is in beginsel 20 jaar. In bepaalde situaties kan hiervan worden afgeweken, bijvoorbeeld wanneer langer bewaren nodig is voor goede zorg of op verzoek van de patiënt.
• Informatieplicht
  De hulpverlener is verplicht de patiënt te informeren over de behandeling en de gezondheidstoestand, in begrijpelijke taal en afgestemd op de patiënt.
• Beroepsgeheim
  De hulpverlener moet vertrouwelijk omgaan met alle informatie over de patiënt en mag deze niet zonder toestemming delen, tenzij er een wettelijke uitzondering geldt.
• Afwegingen en grenzen
  De hulpverlener handelt volgens professionele standaarden en mag een verzoek van de patiënt weigeren wanneer dit medisch niet verantwoord is. De WGBO gaat uit van samenwerking tussen patiënt en hulpverlener, waarbij beslissingen gezamenlijk worden genomen, binnen de grenzen van goede zorg.

De plichten van de patiënt

Van de patiënt wordt verwacht dat hij of zij de hulpverlener zo goed mogelijk informeert over de klachten en relevante omstandigheden. Dit draagt bij aan een goede diagnose en behandeling. Daarnaast wordt verwacht dat de patiënt meewerkt aan de behandeling en de zorgverlener betaalt voor de geleverde zorg.

Afwegingen en grenzen

De hulpverlener handelt volgens professionele standaarden en mag een verzoek van de patiënt weigeren wanneer dit medisch niet verantwoord is. De WGBO gaat uit van samenwerking tussen patiënt en hulpverlener, waarbij beslissingen gezamenlijk worden genomen, binnen de grenzen van goede zorg.

Burgerlijk Wetboek

De WGBO is opgenomen in het Burgerlijk Wetboek (Boek 7, titel 7, afdeling 5).