De ziekte van Binswanger is een vorm van vasculaire dementie waarbij vooral de kleine bloedvaten in de diepe witte stof van de hersenen zijn aangedaan. Het gaat om een subcorticale vorm van vasculaire cognitieve stoornis, die samenhangt met chronische beschadiging van de witte stof en vaak ook met lacunaire infarcten. Tegenwoordig wordt dit beeld vaak geplaatst binnen het bredere spectrum van subcorticale ischemische vasculaire cognitieve stoornissen.
De aandoening hangt sterk samen met vasculaire risicofactoren, in het bijzonder langdurige hypertensie, maar ook diabetes mellitus, leeftijd en andere uitingen van systemische vaatschade spelen een rol. Door chronische verminderde doorbloeding ontstaat geleidelijk schade aan de witte stof onder de hersenschors. Daardoor raken vooral netwerken betrokken bij aandacht, tempo, planning en motoriek verstoord.
Kenmerken
Het klinisch beeld verschilt vaak van dat van de ziekte van Alzheimer. Geheugenklachten kunnen voorkomen, maar staan in het begin niet altijd op de voorgrond. Vroege kenmerken zijn vaak mentale traagheid, verminderde aandacht, executieve functiestoornissen, loopstoornissen en een verhoogde valneiging. Ook emotionele labiliteit, apathie, prikkelbaarheid en mictieklachten kunnen voorkomen. Neurologische verschijnselen, zoals een voorzichtige of breedbasische gang en pseudobulbaire symptomen, worden relatief vaak gezien.
Verloop
Het beloop is meestal langzaam progressief, maar kan ook een schoksgewijze indruk maken wanneer bijkomende lacunaire infarcten of andere cerebrovasculaire gebeurtenissen optreden. Anders dan bij klassieke multi-infarctdementie is het beeld bij Binswanger vaak niet puur stapsgewijs, maar eerder geleidelijk met kleine verslechteringen in de tijd. Volledig herstel na een cerebrovasculair incident wordt meestal niet bereikt. In gevorderde stadia kan een uitgebreid dementieel syndroom ontstaan, maar in eerdere fasen staat vaak een subcorticaal profiel op de voorgrond met traagheid, executieve problemen en loopstoornissen.
Diagnostiek
De diagnose berust op het klinisch beeld in combinatie met beeldvorming van de hersenen. MRI laat vaak uitgebreide witte-stofafwijkingen zien, vaak samen met lacunes en andere tekenen van small vessel disease. Het onderscheid met andere vormen van vasculaire dementie en met mengbeelden, bijvoorbeeld in combinatie met de ziekte van Alzheimer, is niet altijd eenvoudig.
Behandeling
De behandeling is gericht op het beperken van verdere vasculaire schade. Goede behandeling van hoge bloeddruk, diabetes, cholesterolafwijkingen en andere vasculaire risicofactoren is daarbij essentieel. Daarnaast zijn begeleiding, valpreventie, ondersteuning bij dagelijks functioneren en behandeling van stemmings- of gedragsproblemen van groot belang. Er bestaat geen specifieke genezende behandeling voor de ziekte van Binswanger.
Literatuur
- Huisa BN, Rosenberg GA & Binswanger Disease Study Group. (2015). Binswanger’s disease: Diagnosis and management. International Journal of Stroke, 10(6), 871–877.
- Jiménez-Ruiz A et al. (2024). Vascular cognitive impairment and dementia: A narrative review. Frontiers in Aging Neuroscience.
- Merck Manual Professional Edition. (2025). Vascular cognitive impairment and dementia.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (2025). Dementias.