Een crisismaatregel is een spoedmaatregel van de burgemeester waarmee in een acute situatie verplichte zorg kan worden toegepast. Dit gebeurt wanneer er sprake is van onmiddellijk dreigend ernstig nadeel voor de patiënt zelf of voor anderen, en er geen tijd is om de gebruikelijke procedure via de rechter af te wachten. Er moet een vermoeden zijn dat dit nadeel het gevolg is van een psychiatrische stoornis. Het kan bijvoorbeeld gaan om ernstige suïcidaliteit, verwaarlozing of agressief gedrag.
Verplichte zorg
In de crisismaatregel wordt vastgelegd welke vormen van verplichte zorg mogen worden toegepast. Dit kan bijvoorbeeld opname in een ggz-instelling zijn, maar ook verplichte behandeling zoals medicatie. In een acute situatie kan het nodig zijn dat al tijdelijk maatregelen worden genomen in afwachting van de formele beslissing van de burgemeester, bijvoorbeeld om te voorkomen dat iemand zichzelf of anderen schade toebrengt.
Advocaat
Bij een crisismaatregel heeft de patiënt recht op juridische bijstand. Er wordt een advocaat toegewezen, die de patiënt informeert en ondersteunt tijdens de procedure. De patiënt kan de crisismaatregel laten toetsen door de rechter. Daarbij wordt beoordeeld of de maatregel volgens de wettelijke voorwaarden is opgelegd. De verplichte zorg kan tijdens deze beoordeling worden voortgezet.
Duurt crisismaatregel
Een crisismaatregel is bedoeld als tijdelijke maatregel voor acute situaties. De burgemeester neemt de eerste beslissing. Vervolgens beoordeelt de rechter of voortzetting van de verplichte zorg nodig is. Als voortzetting noodzakelijk wordt geacht, kan de maatregel voor een beperkte periode worden verlengd. In de praktijk wordt tijdens of na een crisismaatregel vaak een zorgmachtiging aangevraagd voor verdere behandeling.
De patiënt
De patiënt heeft het recht om zijn of haar mening te geven over de situatie en de voorgestelde zorg. Dit kan onder meer tijdens het onderzoek door de psychiater en bij het horen door de burgemeester of diens vertegenwoordiger. De patiënt kan aangeven hoe hij of zij de situatie ervaart en of er volgens hem of haar sprake is van gevaar of noodzaak tot zorg.
Ondersteuning
Naast een advocaat kan de patiënt ondersteuning krijgen van een patiëntenvertrouwenspersoon (PVP). Deze kan helpen bij het begrijpen van de situatie, het verwoorden van standpunten en het indienen van een klacht.