De diagnose acute stressstoornis wordt volgens de DSM-5-TR gesteld wanneer iemand in de eerste weken na een traumatische gebeurtenis een breed patroon van stresssymptomen ontwikkelt. Het gaat om een combinatie van blootstelling aan een trauma, meerdere psychische en lichamelijke stressreacties en duidelijke beperkingen in het dagelijks functioneren.
Traumatische gebeurtenis
De persoon is blootgesteld aan een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwonding of seksueel geweld. Dit kan op verschillende manieren gebeuren. Iemand kan de gebeurtenis zelf hebben meegemaakt, getuige zijn geweest van een traumatische gebeurtenis bij anderen, vernemen dat een naaste een gewelddadige of plotselinge gebeurtenis heeft meegemaakt, of herhaaldelijk worden blootgesteld aan schokkende details van traumatische gebeurtenissen, bijvoorbeeld in het kader van werk.
Symptomen
Na de traumatische gebeurtenis ontstaan negen of meer symptomen uit verschillende categorieën van stressreacties. Deze klachten beginnen of verergeren na het trauma. Bij intrusieve symptomen gaat het om indringende herinneringen, nachtmerries, herbelevingen en sterke emotionele of lichamelijke reacties op herinneringen aan de gebeurtenis. Negatieve stemming kan zich uiten in somberheid, angst, emotionele afvlakking en moeite om positieve gevoelens te ervaren. Dissociatieve symptomen betreffen onder meer gevoelens van onwerkelijkheid of vervreemding en het niet goed kunnen herinneren van delen van de gebeurtenis. Bij vermijding probeert iemand gedachten, gevoelens of situaties die aan het trauma herinneren actief uit de weg te gaan. Daarnaast is er vaak sprake van verhoogde spanning en prikkelbaarheid, met klachten als slaapproblemen, concentratieproblemen, schrikachtigheid, prikkelbaarheid en voortdurende waakzaamheid.
Duur en lijdensdruk
De klachten duren minimaal drie dagen en maximaal vier weken na de traumatische gebeurtenis. De symptomen veroorzaken duidelijke lijdensdruk of leiden tot beperkingen in sociaal functioneren, werk, studie of andere belangrijke levensgebieden.
Literatuur
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). Washington, DC: APA Publishing.