Close Cookie Popup
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Accepteer alle cookiesCookie instellingen
Close Cookie Preference Manager
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Strikt noodzakelijk (altijd actief)
Cookies die nodig zijn om basisfunctionaliteit van de website mogelijk te maken.
Accepteer alle cookiesInstellingen opslaan

Alcohol - schadelijkheid

Meer informatie
No items found.

Alcoholgebruik heeft wereldwijd een grote impact op de volksgezondheid. Jaarlijks is alcohol verantwoordelijk voor naar schatting 2,8 miljoen sterfgevallen wereldwijd (Griswold, 2018). De schadelijkheid beperkt zich niet tot overmatig gebruik: ook bij relatief lage consumptie zijn er aantoonbare gezondheidsrisico’s.

Kankerrisico

Alcohol is een erkende kankerverwekkende stof. Het verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker, waaronder hoofd-halskanker, slokdarmkanker, leverkanker, darmkanker en borstkanker (Hydes, 2019; White, 2017; Yoo, 2022). Internationale organisaties zoals het International Agency for Research on Cancer classificeren alcohol als carcinogeen. Ook de American Society of Clinical Oncology benadrukte dat alcoholgebruik een belangrijke, beïnvloedbare risicofactor voor kanker is. Zelfs beperkte consumptie is niet risicovrij. Eén fles wijn per week gaat bij niet-rokers gepaard met een toename van het levenslange absolute kankerrisico van ongeveer 1,0% bij mannen en 1,4% bij vrouwen. Dit risico is vergelijkbaar met het effect van respectievelijk vijf (mannen) en tien (vrouwen) sigaretten per week. Bij vrouwen wordt dit verschil grotendeels verklaard door een verhoogd risico op borstkanker.

Lever

De lever is een van de belangrijkste organen die wordt beschadigd door alcohol. Chronisch gebruik kan leiden tot leververvetting (steatose), ontsteking (alcoholische hepatitis) en uiteindelijk levercirrose. Bij levercirrose is sprake van blijvende schade door afsterving van levercellen en vervanging door littekenweefsel, wat kan leiden tot leverfalen en ernstige complicaties.

Hart en bloeddruk

Alcohol heeft een direct toxisch effect op de hartspier en kan leiden tot cardiomyopathie. Daarnaast verhoogt het het risico op hartritmestoornissen en hypertensie.
Zelfs matige consumptie is niet zonder risico. Uit grootschalig Europees onderzoek blijkt dat één glas alcohol per dag het risico op atriumfibrilleren met ongeveer 16% verhoogt (Csengeri, 2021). Volgens de World Heart Federation is er overtuigend bewijs dat geen enkele hoeveelheid alcohol volledig veilig is voor het cardiovasculaire systeem (Wood, 2018).

Seksuele functie

Chronisch alcoholgebruik kan leiden tot seksuele disfunctie. Ongeveer 8% van de mannen met alcoholafhankelijkheid ontwikkelt impotentieklachten, waarvan een aanzienlijk deel persisteert, ook na abstinentie.

Centraal zenuwstelsel

Alcohol heeft een directe schadelijke invloed op de hersenen. Langdurig gebruik gaat gepaard met volumeverlies van zowel grijze als witte stof, met name in frontale, pariëtale en temporale gebieden, evenals in structuren zoals de amygdala en hersenstam (Daviet, 2022). Dit kan leiden tot cognitieve achteruitgang en verhoogt het risico op dementie, waaronder Ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie (Schwarzinger, 2018).

Thiaminetekort en Wernicke-encefalopathie

Een belangrijke en potentieel levensbedreigende complicatie van chronisch alcoholgebruik is een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Alcohol verstoort zowel de opname in de darm, de opslag in de lever als de omzetting naar de actieve vorm (thiaminepyrofosfaat), terwijl de behoefte juist toeneemt. Een ernstig thiaminetekort kan leiden tot Wernicke-encefalopathie, een acuut neuropsychiatrisch syndroom dat wordt gekenmerkt door stoornissen in oogbewegingen, verwardheid en coördinatieproblemen (ataxie). Deze klassieke trias is echter slechts in een minderheid van de gevallen volledig aanwezig, waardoor de diagnose vaak wordt gemist. Zonder snelle behandeling kan Wernicke-encefalopathie overgaan in het syndroom van Korsakoff, een chronisch beeld met ernstige geheugenstoornissen en confabulaties. Naar schatting ontwikkelt circa 80% van de overlevenden dit syndroom. Daarnaast overlijdt ongeveer 15% aan complicaties, zoals infecties of leverfalen.

Bijproducten van alcohol

Alcoholische dranken bevatten naast ethanol vaak andere stoffen, zoals tyramine en sulfieten (bijvoorbeeld metabisulfiet), die bij sommige mensen aanvullende klachten kunnen veroorzaken, zoals hoofdpijn of overgevoeligheidsreacties.

Literatuur

Alcoholgebruik heeft wereldwijd een grote impact op de volksgezondheid. Jaarlijks is alcohol verantwoordelijk voor naar schatting 2,8 miljoen sterfgevallen wereldwijd (Griswold, 2018). De schadelijkheid beperkt zich niet tot overmatig gebruik: ook bij relatief lage consumptie zijn er aantoonbare gezondheidsrisico’s.

Kankerrisico

Alcohol is een erkende kankerverwekkende stof. Het verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker, waaronder hoofd-halskanker, slokdarmkanker, leverkanker, darmkanker en borstkanker (Hydes, 2019; White, 2017; Yoo, 2022). Internationale organisaties zoals het International Agency for Research on Cancer classificeren alcohol als carcinogeen. Ook de American Society of Clinical Oncology benadrukte dat alcoholgebruik een belangrijke, beïnvloedbare risicofactor voor kanker is. Zelfs beperkte consumptie is niet risicovrij. Eén fles wijn per week gaat bij niet-rokers gepaard met een toename van het levenslange absolute kankerrisico van ongeveer 1,0% bij mannen en 1,4% bij vrouwen. Dit risico is vergelijkbaar met het effect van respectievelijk vijf (mannen) en tien (vrouwen) sigaretten per week. Bij vrouwen wordt dit verschil grotendeels verklaard door een verhoogd risico op borstkanker.

Lever

De lever is een van de belangrijkste organen die wordt beschadigd door alcohol. Chronisch gebruik kan leiden tot leververvetting (steatose), ontsteking (alcoholische hepatitis) en uiteindelijk levercirrose. Bij levercirrose is sprake van blijvende schade door afsterving van levercellen en vervanging door littekenweefsel, wat kan leiden tot leverfalen en ernstige complicaties.

Hart en bloeddruk

Alcohol heeft een direct toxisch effect op de hartspier en kan leiden tot cardiomyopathie. Daarnaast verhoogt het het risico op hartritmestoornissen en hypertensie.
Zelfs matige consumptie is niet zonder risico. Uit grootschalig Europees onderzoek blijkt dat één glas alcohol per dag het risico op atriumfibrilleren met ongeveer 16% verhoogt (Csengeri, 2021). Volgens de World Heart Federation is er overtuigend bewijs dat geen enkele hoeveelheid alcohol volledig veilig is voor het cardiovasculaire systeem (Wood, 2018).

Seksuele functie

Chronisch alcoholgebruik kan leiden tot seksuele disfunctie. Ongeveer 8% van de mannen met alcoholafhankelijkheid ontwikkelt impotentieklachten, waarvan een aanzienlijk deel persisteert, ook na abstinentie.

Centraal zenuwstelsel

Alcohol heeft een directe schadelijke invloed op de hersenen. Langdurig gebruik gaat gepaard met volumeverlies van zowel grijze als witte stof, met name in frontale, pariëtale en temporale gebieden, evenals in structuren zoals de amygdala en hersenstam (Daviet, 2022). Dit kan leiden tot cognitieve achteruitgang en verhoogt het risico op dementie, waaronder Ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie (Schwarzinger, 2018).

Thiaminetekort en Wernicke-encefalopathie

Een belangrijke en potentieel levensbedreigende complicatie van chronisch alcoholgebruik is een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Alcohol verstoort zowel de opname in de darm, de opslag in de lever als de omzetting naar de actieve vorm (thiaminepyrofosfaat), terwijl de behoefte juist toeneemt. Een ernstig thiaminetekort kan leiden tot Wernicke-encefalopathie, een acuut neuropsychiatrisch syndroom dat wordt gekenmerkt door stoornissen in oogbewegingen, verwardheid en coördinatieproblemen (ataxie). Deze klassieke trias is echter slechts in een minderheid van de gevallen volledig aanwezig, waardoor de diagnose vaak wordt gemist. Zonder snelle behandeling kan Wernicke-encefalopathie overgaan in het syndroom van Korsakoff, een chronisch beeld met ernstige geheugenstoornissen en confabulaties. Naar schatting ontwikkelt circa 80% van de overlevenden dit syndroom. Daarnaast overlijdt ongeveer 15% aan complicaties, zoals infecties of leverfalen.

Bijproducten van alcohol

Alcoholische dranken bevatten naast ethanol vaak andere stoffen, zoals tyramine en sulfieten (bijvoorbeeld metabisulfiet), die bij sommige mensen aanvullende klachten kunnen veroorzaken, zoals hoofdpijn of overgevoeligheidsreacties.

Literatuur