Close Cookie Popup
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Accepteer alle cookiesCookie instellingen
Close Cookie Preference Manager
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Strikt noodzakelijk (altijd actief)
Cookies die nodig zijn om basisfunctionaliteit van de website mogelijk te maken.
Accepteer alle cookiesInstellingen opslaan

Alcohol - schadelijkheid

Meer informatie
No items found.

Alcoholgebruik heeft wereldwijd een grote impact op de volksgezondheid. Jaarlijks is alcohol verantwoordelijk voor naar schatting 2,8 miljoen sterfgevallen wereldwijd (Griswold et al., 2018). De schadelijkheid beperkt zich bovendien niet tot langdurig of extreem gebruik. Ook bij relatief beperkte consumptie zijn gezondheidsrisico’s aantoonbaar. Alcohol beïnvloedt vrijwel ieder orgaansysteem en verhoogt onder meer het risico op kanker, leverziekten, hart- en vaatziekten, hersenschade en voedingstekorten.

Kankerrisico

Alcohol is een erkende kankerverwekkende stof. Het verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker, waaronder hoofd-halskanker, slokdarmkanker, leverkanker, darmkanker en borstkanker (Hydes et al., 2019; White et al., 2017; Yoo et al., 2022). Internationale organisaties zoals het International Agency for Research on Cancer classificeren alcohol als carcinogeen. Ook de American Society of Clinical Oncology benadrukte dat alcoholgebruik een belangrijke, beïnvloedbare risicofactor voor kanker is. Opvallend is dat ook beperkte consumptie niet risicovrij is. Eén fles wijn per week gaat bij niet-rokers al gepaard met een meetbare toename van het levenslange absolute kankerrisico: ongeveer 1,0% bij mannen en 1,4% bij vrouwen (Hydes et al., 2019). Bij vrouwen wordt dit verschil grotendeels verklaard door een verhoogd risico op borstkanker.

Lever

De lever is een van de organen die het meest direct door alcohol wordt beschadigd. Chronisch alcoholgebruik kan leiden tot leververvetting (steatose), alcoholische hepatitis en uiteindelijk levercirrose. Bij cirrose is sprake van blijvende schade door afsterving van levercellen en vervanging door littekenweefsel. Dit kan leiden tot leverfalen en ernstige complicaties, zoals ascites, bloedingen en encefalopathie.

Hart en bloeddruk

Alcohol heeft een direct toxisch effect op de hartspier en kan leiden tot alcoholische cardiomyopathie. Daarnaast verhoogt het het risico op hartritmestoornissen en hypertensie. Zelfs matige consumptie is niet zonder risico. Uit grootschalig Europees onderzoek blijkt dat één glas alcohol per dag het risico op atriumfibrilleren al met ongeveer 16% verhoogt (Csengeri et al., 2021). Ook voor het cardiovasculaire systeem geldt dus dat er geen duidelijke veilige ondergrens is (Wood et al., 2018).

Hersenen en zenuwstelsel

Alcohol heeft een directe schadelijke invloed op de hersenen. Langdurig gebruik gaat gepaard met volumeverlies van zowel grijze als witte stof, met name in frontale, pariëtale en temporale hersengebieden, maar ook in structuren zoals de amygdala en hersenstam (Daviet et al., 2022). Deze veranderingen kunnen samenhangen met problemen in aandacht, geheugen, planning, impulscontrole en emotieregulatie. Chronisch alcoholgebruik verhoogt daarnaast het risico op cognitieve achteruitgang en dementie, waaronder vasculaire dementie en alcoholgerelateerde neurocognitieve stoornissen. Bij ernstige en langdurige afhankelijkheid neemt ook het risico op vroeg optredende dementie duidelijk toe (Schwarzinger et al., 2018).

Thiaminetekort

Een belangrijke en potentieel levensbedreigende complicatie van chronisch alcoholgebruik is een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Alcohol verstoort zowel de opname in de darm, de opslag in de lever als de omzetting naar de actieve vorm, terwijl de behoefte juist toeneemt. Hierdoor ontstaat bij langdurig overmatig gebruik een verhoogd risico op neurologische schade. Een ernstig thiaminetekort kan leiden tot Wernicke-encefalopathie, een acuut neuropsychiatrisch syndroom dat klassiek wordt gekenmerkt door oogbewegingsstoornissen, verwardheid en coördinatieproblemen (ataxie). In de praktijk is deze klassieke trias echter vaak onvolledig aanwezig, waardoor het beeld gemakkelijk gemist wordt. Wanneer niet tijdig behandeld wordt, kan Wernicke-encefalopathie overgaan in het syndroom van Korsakoff, een chronisch beeld met ernstige geheugenstoornissen, desoriëntatie en confabulaties. Deze complicatie is grotendeels te voorkomen door tijdige herkenning en behandeling met thiamine.

Seksuele functie

Chronisch alcoholgebruik kan ook leiden tot seksuele problemen, zoals erectiestoornissen en verminderd libido. Daarnaast gaat alcoholverslaving vaak gepaard met ontregeling van slaap, voeding, hormonale balans en algemene lichamelijke conditie. De schade beperkt zich dus niet tot één orgaan of klacht, maar raakt vaak meerdere systemen tegelijk.

Literatuur

Alcoholgebruik heeft wereldwijd een grote impact op de volksgezondheid. Jaarlijks is alcohol verantwoordelijk voor naar schatting 2,8 miljoen sterfgevallen wereldwijd (Griswold et al., 2018). De schadelijkheid beperkt zich bovendien niet tot langdurig of extreem gebruik. Ook bij relatief beperkte consumptie zijn gezondheidsrisico’s aantoonbaar. Alcohol beïnvloedt vrijwel ieder orgaansysteem en verhoogt onder meer het risico op kanker, leverziekten, hart- en vaatziekten, hersenschade en voedingstekorten.

Kankerrisico

Alcohol is een erkende kankerverwekkende stof. Het verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker, waaronder hoofd-halskanker, slokdarmkanker, leverkanker, darmkanker en borstkanker (Hydes et al., 2019; White et al., 2017; Yoo et al., 2022). Internationale organisaties zoals het International Agency for Research on Cancer classificeren alcohol als carcinogeen. Ook de American Society of Clinical Oncology benadrukte dat alcoholgebruik een belangrijke, beïnvloedbare risicofactor voor kanker is. Opvallend is dat ook beperkte consumptie niet risicovrij is. Eén fles wijn per week gaat bij niet-rokers al gepaard met een meetbare toename van het levenslange absolute kankerrisico: ongeveer 1,0% bij mannen en 1,4% bij vrouwen (Hydes et al., 2019). Bij vrouwen wordt dit verschil grotendeels verklaard door een verhoogd risico op borstkanker.

Lever

De lever is een van de organen die het meest direct door alcohol wordt beschadigd. Chronisch alcoholgebruik kan leiden tot leververvetting (steatose), alcoholische hepatitis en uiteindelijk levercirrose. Bij cirrose is sprake van blijvende schade door afsterving van levercellen en vervanging door littekenweefsel. Dit kan leiden tot leverfalen en ernstige complicaties, zoals ascites, bloedingen en encefalopathie.

Hart en bloeddruk

Alcohol heeft een direct toxisch effect op de hartspier en kan leiden tot alcoholische cardiomyopathie. Daarnaast verhoogt het het risico op hartritmestoornissen en hypertensie. Zelfs matige consumptie is niet zonder risico. Uit grootschalig Europees onderzoek blijkt dat één glas alcohol per dag het risico op atriumfibrilleren al met ongeveer 16% verhoogt (Csengeri et al., 2021). Ook voor het cardiovasculaire systeem geldt dus dat er geen duidelijke veilige ondergrens is (Wood et al., 2018).

Hersenen en zenuwstelsel

Alcohol heeft een directe schadelijke invloed op de hersenen. Langdurig gebruik gaat gepaard met volumeverlies van zowel grijze als witte stof, met name in frontale, pariëtale en temporale hersengebieden, maar ook in structuren zoals de amygdala en hersenstam (Daviet et al., 2022). Deze veranderingen kunnen samenhangen met problemen in aandacht, geheugen, planning, impulscontrole en emotieregulatie. Chronisch alcoholgebruik verhoogt daarnaast het risico op cognitieve achteruitgang en dementie, waaronder vasculaire dementie en alcoholgerelateerde neurocognitieve stoornissen. Bij ernstige en langdurige afhankelijkheid neemt ook het risico op vroeg optredende dementie duidelijk toe (Schwarzinger et al., 2018).

Thiaminetekort

Een belangrijke en potentieel levensbedreigende complicatie van chronisch alcoholgebruik is een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Alcohol verstoort zowel de opname in de darm, de opslag in de lever als de omzetting naar de actieve vorm, terwijl de behoefte juist toeneemt. Hierdoor ontstaat bij langdurig overmatig gebruik een verhoogd risico op neurologische schade. Een ernstig thiaminetekort kan leiden tot Wernicke-encefalopathie, een acuut neuropsychiatrisch syndroom dat klassiek wordt gekenmerkt door oogbewegingsstoornissen, verwardheid en coördinatieproblemen (ataxie). In de praktijk is deze klassieke trias echter vaak onvolledig aanwezig, waardoor het beeld gemakkelijk gemist wordt. Wanneer niet tijdig behandeld wordt, kan Wernicke-encefalopathie overgaan in het syndroom van Korsakoff, een chronisch beeld met ernstige geheugenstoornissen, desoriëntatie en confabulaties. Deze complicatie is grotendeels te voorkomen door tijdige herkenning en behandeling met thiamine.

Seksuele functie

Chronisch alcoholgebruik kan ook leiden tot seksuele problemen, zoals erectiestoornissen en verminderd libido. Daarnaast gaat alcoholverslaving vaak gepaard met ontregeling van slaap, voeding, hormonale balans en algemene lichamelijke conditie. De schade beperkt zich dus niet tot één orgaan of klacht, maar raakt vaak meerdere systemen tegelijk.

Literatuur