Close Cookie Popup
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Accepteer alle cookiesCookie instellingen
Close Cookie Preference Manager
Cookies
Door op “Accepteer alle cookies” te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de navigatie op de site te verbeteren, het gebruik van de site te analyseren en ons te helpen bij onze marketingactiviteiten, zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Strikt noodzakelijk (altijd actief)
Cookies die nodig zijn om basisfunctionaliteit van de website mogelijk te maken.
Accepteer alle cookiesInstellingen opslaan

Cannabis

Meer informatie
No items found.

Wat is cannabis?

Cannabis Sativa is de Latijnse naam voor hennep. Als je de vrouwelijke bloemtoppen droogt en verkruimelt, krijg je marihuana (weed of wiet) en als je de hars van de plant tot blokken perst, krijg je hasj. Het psychoactieve bestanddeel is THC (delta-9-tetrahydrocannabinol). Hennep is in een groot deel van de wereld een heel gewone plant en de vezels ervan worden al 12.000 jaar gebruikt voor het maken van touw en kleding en wordt door boeren wel aangeplant als windscherm. Circa 5000 jaar geleden werd in China ontdekt dat de plant een geneeskrachtige werking heeft.

Psychische effecten

THC versterkt de stemming; een sombere stemming wordt verdiept, een gelukkige verhoogd ('high'). De waarneming wordt verbreed: kleuren en muziek worden intenser beleefd. Het gevoel voor ruimte en tijd verandert, gebruikers hebben vaak de indruk dat de tijd langzaam gaat. THC vermindert het concentratievermogen, reactievermogen en korte termijngeheugen, met als gevolg dat iemand onder invloed van de drug vaak halverwege een zin niet meer weet wat hij eigenlijk wilde gaan zeggen en er zich dan maar van afmaakt met 'weet je wel?' De eetlust wordt gestimuleerd ('vreetkick'), eten smaakt anders, en gebruikers kunnen, zonder aanleiding, de slappe lach krijgen.

Lichamelijke effecten

Verslapping van spieren, waardoor armen en benen zwaar aanvoelen ('stoned'), droge mond, rode ogen, wijde pupillen en versnelde hartslag.

Voorkomen

De schatting omtrent het aantal gebruikers in Nederland varieert van 300.000 tot 600.000.

Afhankelijkheid

Ontwenningsverschijnelen (prikkelbaarheid, angst, slaapstoornissen, hoofdpijn, misselijkheid en buikpijn) ontstaan na langdurig, intensief gebruik. (Bahji, 2020). Er ontstaat geen tolerantie en het gebruik leidt ook niet automatisch tot een behoefte aan zwaardere drugs. Bij een deel van de gebruikers treedt geestelijke afhankelijkheid op, met name bij degenen die vaak gebruiken en vooral wanneer gebruikt wordt om de werkelijkheid te ontvluchten.

Schadelijkheid

  • Intoxicatie
    Psychische klachten: neerslachtigheid, angst, rusteloosheid, paranoïdie, hallucinaties en verwardheid. Fysieke klachten: tremor, versnelde pols, duizeligheid, hoofdpijn en misselijkheid.
  • Verergeren of ontstaan psychoses en depressie
    Onderzoek toont aan dat  cannabisgebruik ruim viermaal zo groot is onder mensen die met een eerste psychose bij een ggz kwamen, dan in een "controlegroep" zonder psychoses. (Di Forti M, 2019 ) Wel moet worden aangetekend dat je een gevoeligheid moet hebben voor het krijgen van een psychose en misschien gebruiken mensen met een psychosegevoeligheid cannabis als vorm van zelfmedicatie om symptomen te onderdrukken. Cannabisgebruik door patiënten met een psychose is gekoppeld aan een significant verhoogd risico op terugval, wat mogelijk een gevolg is van het niet therapietrouw zijn met antipsychotica, blijkt uit nieuw onderzoek. (Schoeler, 2017)
    In 1995 werd 2% van de schizofrenie diagnoses in Denemarken in verband gebracht met een stoornis in cannabisgebruik. In 2000 steeg het naar ongeveer 4%. Sinds 2010 is dat cijfer gestegen tot 8%, zo blijkt uit een studie. (Hjorthøj, 2021)
  • Longen
    De rook, die vaak diep geïnhaleerd en lang in de longen vastgehouden wordt, bevat meer kankerverwekkende stoffen dan die van alleen tabak.
  • Cognitief functioneren
    Langdurig en zwaar gebruik van cannabis verandert de dopamine-afgifte in het striatum, hetgeen een negatieve invloed heeft op het cognitief functioneren (Giessen, 2017). Daarnaast is een verband vastgesteld tussen verminderde dopamine-afgifte in het striatum en impulsiviteit en depressieve kenmerken. De cannabis-verslaafden waren impulsiever en depressiever dan de controlegroep; hoe impulsiever en depressiever ze waren, hoe lager de dopamine afgifte.
  • Giftige metalen
    Cannabis heeft het vermogen om giftige metalen op te nemen uit de grond. (Sara LaJeunesse, 2021) Handig om vervuilde grond schoon te maken, maar letterlijk dus levensgevaarlijk. Nog een reden om geen drugs te gebruiken.
  • Frequent cannabisgebruik is gelinkt aan coronaire hartziekte
    Mensen die dagelijks cannabis gebruikten, bleken ongeveer een derde meer kans te hebben op het ontwikkelen van coronaire hartziekte (CAD) in vergelijking met mensen die nooit cannabis hebben gebruikt. Dit  onderzoek is in maart gepresenteerd op het World Congress of Cardiology. De analyse is gecorrigeerd naar mogelijke confounders zoals leeftijd, geslacht, BMI, ras, opleiding, sigaretten roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol en diabetes.

Medicinale cannabis

Medicinale cannabis en andere cannabinoïden worden in verschillende landen voorgeschreven bij uiteenlopende lichamelijke en psychische klachten. Voor psychiatrische aandoeningen is het bewijs echter beperkt. Een grote systematische review en meta-analyse uit 2026 liet geen overtuigend effect zien bij angststoornissen, PTSS, psychotische stoornissen, opioïdengebruiksstoornis, cocaïnegebruiksstoornis, anorexia nervosa en andere onderzochte psychiatrische aandoeningen. Voor depressie werd geen gerandomiseerd onderzoek gevonden. Voor ADHD, bipolaire stoornis en obsessieve-compulsieve stoornis waren de beschikbare gegevens onvoldoende om conclusies te trekken. Er waren wel enige aanwijzingen voor vermindering van cannabisonttrekkingsklachten en cannabisgebruik bij cannabisgebruiksstoornis, voor afname van ticernst bij ticstoornissen of het syndroom van Tourette, en voor toename van de slaapduur bij insomnia, maar de bewijskwaliteit was meestal laag. Cannabinoïden gingen bovendien gepaard met meer algemene bijwerkingen dan placebo. Daarom is routinematig gebruik van cannabinoïden bij psychische stoornissen op dit moment doorgaans niet gerechtvaardigd. Bij chronische (vooral neuropathische) pijn kunnen cannabinoïden soms een klein pijnstillend effect hebben. Ze worden in richtlijnen meestal pas overwogen als andere behandelingen onvoldoende helpen. Het effect is beperkt en bijwerkingen komen regelmatig voor. Er is onvoldoende bewijs dat cannabis een volwaardig of minder verslavend alternatief is voor opioïden.

Literatuur

Wat is cannabis?

Cannabis Sativa is de Latijnse naam voor hennep. Als je de vrouwelijke bloemtoppen droogt en verkruimelt, krijg je marihuana (weed of wiet) en als je de hars van de plant tot blokken perst, krijg je hasj. Het psychoactieve bestanddeel is THC (delta-9-tetrahydrocannabinol). Hennep is in een groot deel van de wereld een heel gewone plant en de vezels ervan worden al 12.000 jaar gebruikt voor het maken van touw en kleding en wordt door boeren wel aangeplant als windscherm. Circa 5000 jaar geleden werd in China ontdekt dat de plant een geneeskrachtige werking heeft.

Psychische effecten

THC versterkt de stemming; een sombere stemming wordt verdiept, een gelukkige verhoogd ('high'). De waarneming wordt verbreed: kleuren en muziek worden intenser beleefd. Het gevoel voor ruimte en tijd verandert, gebruikers hebben vaak de indruk dat de tijd langzaam gaat. THC vermindert het concentratievermogen, reactievermogen en korte termijngeheugen, met als gevolg dat iemand onder invloed van de drug vaak halverwege een zin niet meer weet wat hij eigenlijk wilde gaan zeggen en er zich dan maar van afmaakt met 'weet je wel?' De eetlust wordt gestimuleerd ('vreetkick'), eten smaakt anders, en gebruikers kunnen, zonder aanleiding, de slappe lach krijgen.

Lichamelijke effecten

Verslapping van spieren, waardoor armen en benen zwaar aanvoelen ('stoned'), droge mond, rode ogen, wijde pupillen en versnelde hartslag.

Voorkomen

De schatting omtrent het aantal gebruikers in Nederland varieert van 300.000 tot 600.000.

Afhankelijkheid

Ontwenningsverschijnelen (prikkelbaarheid, angst, slaapstoornissen, hoofdpijn, misselijkheid en buikpijn) ontstaan na langdurig, intensief gebruik. (Bahji, 2020). Er ontstaat geen tolerantie en het gebruik leidt ook niet automatisch tot een behoefte aan zwaardere drugs. Bij een deel van de gebruikers treedt geestelijke afhankelijkheid op, met name bij degenen die vaak gebruiken en vooral wanneer gebruikt wordt om de werkelijkheid te ontvluchten.

Schadelijkheid

  • Intoxicatie
    Psychische klachten: neerslachtigheid, angst, rusteloosheid, paranoïdie, hallucinaties en verwardheid. Fysieke klachten: tremor, versnelde pols, duizeligheid, hoofdpijn en misselijkheid.
  • Verergeren of ontstaan psychoses en depressie
    Onderzoek toont aan dat  cannabisgebruik ruim viermaal zo groot is onder mensen die met een eerste psychose bij een ggz kwamen, dan in een "controlegroep" zonder psychoses. (Di Forti M, 2019 ) Wel moet worden aangetekend dat je een gevoeligheid moet hebben voor het krijgen van een psychose en misschien gebruiken mensen met een psychosegevoeligheid cannabis als vorm van zelfmedicatie om symptomen te onderdrukken. Cannabisgebruik door patiënten met een psychose is gekoppeld aan een significant verhoogd risico op terugval, wat mogelijk een gevolg is van het niet therapietrouw zijn met antipsychotica, blijkt uit nieuw onderzoek. (Schoeler, 2017)
    In 1995 werd 2% van de schizofrenie diagnoses in Denemarken in verband gebracht met een stoornis in cannabisgebruik. In 2000 steeg het naar ongeveer 4%. Sinds 2010 is dat cijfer gestegen tot 8%, zo blijkt uit een studie. (Hjorthøj, 2021)
  • Longen
    De rook, die vaak diep geïnhaleerd en lang in de longen vastgehouden wordt, bevat meer kankerverwekkende stoffen dan die van alleen tabak.
  • Cognitief functioneren
    Langdurig en zwaar gebruik van cannabis verandert de dopamine-afgifte in het striatum, hetgeen een negatieve invloed heeft op het cognitief functioneren (Giessen, 2017). Daarnaast is een verband vastgesteld tussen verminderde dopamine-afgifte in het striatum en impulsiviteit en depressieve kenmerken. De cannabis-verslaafden waren impulsiever en depressiever dan de controlegroep; hoe impulsiever en depressiever ze waren, hoe lager de dopamine afgifte.
  • Giftige metalen
    Cannabis heeft het vermogen om giftige metalen op te nemen uit de grond. (Sara LaJeunesse, 2021) Handig om vervuilde grond schoon te maken, maar letterlijk dus levensgevaarlijk. Nog een reden om geen drugs te gebruiken.
  • Frequent cannabisgebruik is gelinkt aan coronaire hartziekte
    Mensen die dagelijks cannabis gebruikten, bleken ongeveer een derde meer kans te hebben op het ontwikkelen van coronaire hartziekte (CAD) in vergelijking met mensen die nooit cannabis hebben gebruikt. Dit  onderzoek is in maart gepresenteerd op het World Congress of Cardiology. De analyse is gecorrigeerd naar mogelijke confounders zoals leeftijd, geslacht, BMI, ras, opleiding, sigaretten roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol en diabetes.

Medicinale cannabis

Medicinale cannabis en andere cannabinoïden worden in verschillende landen voorgeschreven bij uiteenlopende lichamelijke en psychische klachten. Voor psychiatrische aandoeningen is het bewijs echter beperkt. Een grote systematische review en meta-analyse uit 2026 liet geen overtuigend effect zien bij angststoornissen, PTSS, psychotische stoornissen, opioïdengebruiksstoornis, cocaïnegebruiksstoornis, anorexia nervosa en andere onderzochte psychiatrische aandoeningen. Voor depressie werd geen gerandomiseerd onderzoek gevonden. Voor ADHD, bipolaire stoornis en obsessieve-compulsieve stoornis waren de beschikbare gegevens onvoldoende om conclusies te trekken. Er waren wel enige aanwijzingen voor vermindering van cannabisonttrekkingsklachten en cannabisgebruik bij cannabisgebruiksstoornis, voor afname van ticernst bij ticstoornissen of het syndroom van Tourette, en voor toename van de slaapduur bij insomnia, maar de bewijskwaliteit was meestal laag. Cannabinoïden gingen bovendien gepaard met meer algemene bijwerkingen dan placebo. Daarom is routinematig gebruik van cannabinoïden bij psychische stoornissen op dit moment doorgaans niet gerechtvaardigd. Bij chronische (vooral neuropathische) pijn kunnen cannabinoïden soms een klein pijnstillend effect hebben. Ze worden in richtlijnen meestal pas overwogen als andere behandelingen onvoldoende helpen. Het effect is beperkt en bijwerkingen komen regelmatig voor. Er is onvoldoende bewijs dat cannabis een volwaardig of minder verslavend alternatief is voor opioïden.

Literatuur