Persoonlijkheidsstoornissen in cluster A worden traditioneel omschreven als vreemd, excentriek of afstandelijk. Mensen met deze persoonlijkheidsproblematiek ervaren vaak moeite in het contact met anderen, niet omdat zij per se geen behoefte hebben aan contact, maar omdat nabijheid, vertrouwen en afstemming vaak ingewikkeld zijn. Er kan sprake zijn van achterdocht, sociale terugtrekking, een opvallende afstandelijkheid of een eigenaardige manier van denken, waarnemen of communiceren.
Wat deze stoornissen met elkaar gemeen hebben, is dat iemand zich vaak moeilijk verbonden voelt met anderen en de wereld om zich heen daardoor sneller als onveilig, onbegrijpelijk of vervreemd kan ervaren. Dat kan leiden tot eenzaamheid, misverstanden, wantrouwen en vastlopen in sociale of maatschappelijke situaties. Soms zijn er ongewone ideeën, ervaringen of interpretaties, zonder dat er sprake is van een psychotische stoornis.
De behandeling is meestal gericht op het vergroten van stabiliteit en vertrouwen, het verminderen van achterdocht of sociale ontregeling en het verbeteren van het functioneren in contact met anderen. Dat vraagt vaak om een zorgvuldige, rustige benadering, met oog voor veiligheid, afstemming en tempo.
Literatuur
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
- Tyrer P, Reed GM & Crawford MJ. (2015). Classification, assessment, prevalence, and effect of personality disorder. The Lancet, 385(9969), 717–726.
- Richtlijn persoonlijkheidsstoornissen
- Zorgstaandaard persoonlijkheidsstoornissen