Angstklachten ontstaan wanneer angstgevoelens en de bijbehorende lichamelijke reacties regelmatig optreden of als buitensporig worden ervaren. Vaak zijn deze klachten verbonden met zorgen of spanningen rond belangrijke levensgebieden, zoals werk, relaties, gezondheid of financiële problemen. Soms lijken angstklachten echter zonder duidelijke aanleiding te ontstaan. Angst kan dan gepaard gaan met piekeren, vermijdingsgedrag, lichamelijke spanningsklachten of een sterke focus op lichamelijke sensaties.
Veel mensen ervaren in bepaalde perioden van hun leven angstklachten zonder dat er sprake is van een psychische stoornis. Deze klachten kunnen hinderlijk zijn en leiden tot onzekerheid of zorgen over de eigen gezondheid. Ook komt het voor dat mensen hierdoor vaker medische hulp zoeken, bijvoorbeeld vanwege hartkloppingen, duizeligheid of benauwdheid. Angstklachten gaan vaak samen met andere psychische klachten, zoals depressieve klachten, somatisatie of spanningsklachten, waardoor het onderscheid soms minder duidelijk is.
Het verschil tussen angstklachten en een angststoornis ligt vooral in de ernst, duur en de mate waarin het dagelijks functioneren wordt beperkt. Angstklachten kunnen worden beschouwd als een mildere of subklinische vorm van angstproblematiek. Wanneer de angst langdurig aanwezig is, moeilijk controleerbaar wordt en leidt tot duidelijk lijden of beperkingen in sociaal, maatschappelijk of beroepsmatig functioneren, kan er sprake zijn van een angststoornis. De overgang tussen angstklachten en een angststoornis kent echter geen scherp afkappunt; er bestaat eerder een continuüm van milde tot ernstige angstproblematiek.
De term angststoornissen verwijst naar een groep psychische aandoeningen waarbij angst de centrale klacht vormt. Voorbeelden zijn de paniekstoornis, verschillende fobieën (zoals sociale angst of specifieke fobieën) en de gegeneraliseerde angststoornis. Bij deze stoornissen is de angst vaak intens, moeilijk te controleren en gaat zij gepaard met vermijding van situaties die angst oproepen. Deze vermijding kan het dagelijks functioneren sterk beperken.
Angststoornissen behoren tot de meest voorkomende psychische aandoeningen. Epidemiologisch onderzoek laat zien dat een aanzienlijk deel van de bevolking ooit in het leven een angststoornis ontwikkelt. In Nederland behoren angststoornissen tot de psychische aandoeningen met de grootste ziektelast. Mensen met een angststoornis rapporteren gemiddeld een lagere kwaliteit van leven, meer beperkingen in dagelijkse activiteiten en een slechter ervaren gezondheid dan mensen zonder angststoornis. Angststoornissen gaan bovendien vaak samen met andere psychische aandoeningen, met name depressieve stoornissen, middelengebruik en somatische klachten.
Literatuur
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text revision; DSM-5-TR). Washington, DC: APA, 2022.
- Bandelow B, Michaelis S. Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues in Clinical Neuroscience. 2022.
- Zorgstandaard Angstklachten en angststoornissen. Akwa GGZ.
- Vollebergh WAM, De Graaf R, Ten Have M, Van Dorsselaer S. Psychische stoornissen in Nederland (NEMESIS). Utrecht: Trimbos-instituut.