Neuromodulatie is een verzamelnaam voor behandelingen die de activiteit van het zenuwstelsel beïnvloeden. Binnen de psychiatrie gaat het meestal om interventies die de werking van hersennetwerken proberen te veranderen, met als doel klachten te verminderen of het functioneren te verbeteren.
De technieken verschillen sterk in werking, intensiteit en toepassingsgebied. Sommige vormen zijn niet-invasief, zoals transcraniële magnetische stimulatie (TMS) en transcraniële gelijkstroomstimulatie (tDCS). Andere behandelingen zijn ingrijpender, zoals elektroconvulsietherapie (ECT), nervus-vagusstimulatie (NVS) en diepe hersenstimulatie (DBS). Daarbij varieert de belasting voor de patiënt van poliklinische stimulatie zonder narcose tot een behandeling onder narcose of een operatief ingebracht implantaat.
Neurofeedback wordt soms ook onder neuromodulatie besproken, maar neemt een aparte plaats in. Het is geen vorm van hersenstimulatie. Bij neurofeedback wordt hersenactiviteit gemeten en teruggekoppeld, zodat iemand leert deze activiteit beter te reguleren.
Neuromodulatie wordt vooral overwogen wanneer gewone behandelingen, zoals psychotherapie en medicatie, onvoldoende effect hebben gehad, of wanneer een snelle verbetering noodzakelijk is. De wetenschappelijke onderbouwing, beschikbaarheid en plaats in de richtlijnen verschillen per techniek en per aandoening. ECT en TMS hebben bijvoorbeeld een duidelijkere plaats bij depressie dan DBS, dat binnen de psychiatrie alleen bij zeer geselecteerde indicaties wordt toegepast.